Zoals gebruikelijk kijk ik, als ik thuis ben, ’s ochtends om kwart voor zeven naar het RTL4-nieuws. Sinds geruime tijd is er, aan het einde van de uitzending, een stelling waarop je kunt reageren. Je kunt dan kiezen uit twee mogelijkheden. Vanmorgen werd de kijker gevraagd of het een goed idee zou zijn om de voorgenomen BTW verhoging enige tijd uit te stellen. (Ik kan de uitslag redelijk zeker voorspellen!) Toen ik vervolgens even naar het nieuws keek op de website van de Volkskrant werd me om een andere keuze gevraagd, namelijk of ik al dan niet instemde met de kritiek op de PVV. Dit soort simpele enquêtes worden ons dagelijks aan de lopende band voorgeschoteld. Ik zie er het nut niet van in en negeer ze meestal.

Maar het kunnen kiezen met betrekking tot allerlei zaken schijnt wel steeds belangrijker te worden. Denk maar aan alle idol-achtige programma’s. In de politiek is het D-66 ‘kroonjuweel’ van een gekozen burgemeester onlangs ook weer van stal gehaald. De burgers moeten toch uit verschillende mogelijkheden kunnen kiezen als het om hun burgervader gaat, is de gedachte. Ja, misschien is dat wel een goed idee, maar misschien ook niet. Want wat weten de burgers eigenlijk van de verschillende kandidaten? Moeten ze afgaan op het uiterlijk en een goede babbel? Of op hoe de man of vrouw in kwestie ‘overkomt’? Of op hoe goed hij zich kan weren in een debat met de andere kandidaten? Kunnen de burgers echt een oordeel vellen over de geschiktheid van de verschillende pretendenten voor deze best wel complexe functie?

Sinds kort schijnt het gewoonte te worden om lijsttrekkers voor de verschillende politieke partijen te kiezen. We herinneren ons de nek-aan-nek-race tussen Mark Rutte en Rita Verdonk. Vreemd toch, in retrospect, dat zoveel mensen aan Rita de voorkeur gaven? Onlangs won Diederik Samson de strijd om het PvdA lijsttrekkerschap van een reeks andere rode voormannen en –vrouwen. De tijd zal het leren of het een goede keuze was. Ik heb nog zo mijn twijfels.

En nu moeten de CDA-leden dus kiezen tussen zes personen die zich allemaal heel geschikt vinden om de CDA-kar te gaan trekken en ervoor te zorgen dat op 12 september het Christen-Democratisch Appel weer in volle glorie haar plaats in de Nederlandse politiek kan gaan innemen. Dat zal nog een hele toer worden. Ooit heb ik een keer op het CDA gestemd. Er moet nu nog heel wat gebeuren voordat ik die keus opnieuw zal maken als ik in het stemhokje sta.

Ik mag niet mee-kiezen voor de CDA lijsttrekker, want ik ben nu eenmaal geen partijlid. Maar stel dat ik lid van die club zou zijn. Wie zou ik dan moeten kiezen? Ga ik dan af op de ‘helderheid’ van Henk (Bleker)? Of kies ik voor de ervaring van de oersaaie Van Haersma-Buma? Of lijkt mij, enigszins geïnspireerd door mijn Noord-Hollandse achtergrond, de wethouder van Purmerend, Mona Keijzer, wel een goede gok? Want deze dame heeft toch wel een zekere frisheid die meneer Marcel Wintels duidelijk mist. Zou het, al met al, toch niet beter zijn als een partijbestuur dat de mensen goed kent een dergelijke beslissing neemt? Er zijn ongetwijfeld stevige argumenten pro en contra.

Het echte kiezen komt pas op 12 september. Er valt heel wat over te zeggen, maar misschien is het belangrijkste principe wel dat we het pas waard zijn om aan het democratisch proces deel te nemen als we ons goed in de materie verdiepen en echt weten welke opties er zijn. En als christen moet ik me daarbij vooral ook laten inspireren door de idealen van het evangelie en niet voornamelijk door de spagaat tussen ‘links’ en ‘rechts’.

Later in het jaar zal de Nederlandse Adventkerk weer haar leiders kiezen voor de komende vijf jaar. Daarvoor hebben we een wat merkwaardig systeem, maar over het algemeen werkt het redelijk. Zolang er geen beter systeem is moeten we het ermee doen. Maar waarop gaan de mensen die in eerste instantie de keuze zullen maken (om die vervolgens aan alle afgevaardigden voor te leggen) af? Zoeken zij leiders die veel verstand hebben van organisatorische processen? En die vooral ook een solide kennis hebben van de financiële aspecten? Is het belangrijk dat ze goed kunnen preken? Dat ze communicatief zijn en een energieke uitstraling hebben? Het is prachtig als je al die aspecten in een en dezelfde persoon vindt. Maar als ik deel uit zou maken van het ‘kiescollege’ (het ‘benoemingscomité), dan zou ik me vooral afvragen of er mensen bij zijn die een duidelijke visie hebben voor de kerk en deze ook op anderen kunnen overbrengen. Dat is, volgens mij, het allerbelangrijkste.

Intussen blijf ik de strijd tussen de CDA kandidaten met veel belangstelling volgen. En daarbij zal ik er vooral ook op blijven letten of ik een stuk heldere, christelijk geïnspireerde, visie ontdek.

Ik denk dan ook dat het een goede zaak is dat we terugdenken aan de mensen die in de wereldoorlogen, maar ook tijdens alle andere oorlogen van de laatste eeuw, het leven hebben gelaten. Ik denk eerder aan hen als slachtoffers dan als helden aan de ene kant en slechteriken aan de andere kant. Daarom heb ik er moeite mee te begrijpen waarom er een kort geding werd aangespannen om te voorkomen dat in Vorden ook Duitse soldaten, die daar begraven zijn, worden herdacht. Want ook zij waren slachtoffer.

En, hoewel je mij niet snel zult ontdekken bij grootschalige bevrijdingsfeesten—die gewoonlijk gepaard gaan met veel herrie en waarbij de alcohol rijkelijk vloeit—moet ook de jaarlijkse bevrijdingsdag blijven! Want, als we een moederdag en een vaderdag hebben, en tegenwoordig een valentijnsdag en zelfs een secretaressendag (op zich allemaal prima), dan mag er toch ook wel een dag zijn die ons erbij bepaalt hoe belangrijk vrijheid is.

Maar vrijheid is natuurlijk best wel een lastig begrip. Wat voor soort vrijheid bedoelen we? Een verkeerd soort vrijheid leidt tot onvrijheid. We hebben regels nodig. Maar hoeveel? Te weinig regels geeft gewoonlijk allerlei problemen. Een volledig ‘vrije’ opvoeding blijkt in de praktijk niet zo goed te werken als verlichte opvoeders enkele tientallen jaren geleden propageerden. Partners die elkaar ‘vrij’ laten om ook buiten hun relatie met andere personen ‘intiem’ te zijn, ontdekken gewoonlijk dat dit hun geluk schaadt in plaats van bevordert. Te weinig regels voor de constructie van gebouwen en bruggen, enz. is levensgevaarlijk, want dan worden veiligheidsnormen gemakkelijk overtreden. Zelfs een kerkdienst met heel weinig regels zal, behalve de wat charismatisch ingestelden, maar weinig gelovigen bekoren.

Maar te veel regels is beknellend. In gezin waarin kinderen niets mogen levert vaak verknipte mensen op. Huwelijken waarin men elkaar geen enkele ruimte biedt worden ondraaglijk. Een werkomgeving waarin de chef zelfs bijhoudt hoe vaak en hoe lang de werknemers naar het toilet gaan, zal veel ziekteverzuim en personeelsverloop in de hand werken. Tientallen formulieren invullen voordat je een dakraam mag aanbrengen leidt tot grote wrevel. Enzovoort.

Godsdienstvrijheid is een groot goed. Het is een voorrecht dat je niet alleen aan jezelf, maar ook aan anderen, zelfs aan hen die een overtuiging hebben die je tegen de borst stuit, moet gunnen. Het is ook iets wat binnen een geloofsgemeenschap als ideaal moet gelden. Maar er zijn situaties waarin andere mensenrechten zo in het gedrang komen dat volledige vrijheid van godsdienst niet kan worden toegepast. Zelfs aan fundamentele vrijheden zijn grenzen. Te veel grenzen brengt verdrukking. Geen grenzen brengt anarchie.

Het zou goed zijn als er jaarlijks rond bevrijdingsdag meer bij dit soort aspecten van onze vrijheid zou worden stilgestaan. Want wie niet begrijpt wat vrijheid in diepste wezen is en hoe zij zich tot andere waarden verhoudt, weet niet wat er beschermd en gevierd moet worden.

Als er een categorie van mensen is die zou moeten weten—uit ervaring—wat vrijheid betekent, dan zijn het de christenen. Zij belijden immers dat zij volgelingen zijn van Degene die waarlijk vrij maakt. Maar wie de Bijbel een beetje kent, weet dat er steeds waarschuwingen nodig bleken, omdat christenen toch altijd weer in de verleiding kwamen om zich ‘een slavenjuk’ te laten opleggen. Hoe het is om echte vrijheid te beleven laat zich niet gemakkelijk in woorden uitleggen. Het is een uit vrije wil, zonder dwang of innerlijke schuldgevoelens, zonder angst voor straf of onheil, een leven leiden dat geïnspireerd wordt door het grootste Rolmodel aller tijden. Met het oog op de ultieme Bevrijdingsdag. Meer kan ik er eigenlijk niet over zeggen. Voor mij is het genoeg.

Tot mijn verrassing bleek ik de predikant die mij van de terminal in Harwich kwam halen (ik had mijn auto in Hoek van Holland laten staan) te kennen. Ik had zijn naam vergeten, maar toen deze zwarte predikant zich voorstelde als Sam Ouadjo, herinnerde ik mij dat hij ooit zo’n twintig jaar geleden mijn Nissan had gekocht, toen ik vanuit Abidjan in Ivoorkust naar de VS verhuisde. Als iemand daar in goed vertrouwen een auto van je heeft gekocht, hoop je maar dat de koper van je voertuig niet onverhoopt al snel pech kreeg en met het idee is blijven rondlopen dat die Nederlander hem een lelijke poets heeft gebakken. Maar nee, de auto bleek jarenlang probleemloos de familie Ouadjo over de Afrikaanse wegen te hebben vervoerd! Nu is ds. Ouadjo de predikant van een tweetal gemeenten in ‘area 8’ en de coördinator van de kerkelijke werkzaamheden in dat district.

Een ‘day of fellowship’ in het Verenigd Koninkrijk heeft tegenwoordig een heel speciaal karakter. Het aandeel van de mensen met ongeveer dezelfde huidkleur als ik is misschien tien procent. Naast mensen die oorspronkelijk uit het Caribisch gebied komen, zijn er ook steeds meer aanwezigen van Afrikaanse afkomst. Onder de tien of twaalf aanwezige predikanten telde ik één blanke collega, van Zuid-Afrikaanse afkomst, een jonge collega van Braziliaanse origine, en één autochtone Britse emeritus predikant.

Het programma begon, zoals ik al verwachtte, niet op tijd. Zoals gewoonlijk was de ‘Mayor’ van de stad Ipswich, met zijn nogal protserige ambtsketen, samen met de ‘Mayoress’, van de partij. Het is een ceremoniële job, die men gedurende een jaar bekleedt, en de belangrijkste taak is om alle mogelijke bijeenkomsten van de burgers bij te wonen en er een speech van maximaal vijf minuten te houden. Die kunst bleek de Mayor redelijk te beheersen. De scouts van een aantal Adventgemeenten uit de regio marcheerden in gelid de zaal binnen, voorafgegaan door hun drumband. Ik volgde met de Mayor en de Mayoress. De leider van de scouts van Zuid-Engeland begeleidde ons in vol ornaat, getooid met meer insignes dan ik ooit op één uniform had gezien. Maar zijn aanzienlijke lichaamsomvang bood dan ook meer ruimte dan gemiddeld voor dit doel beschikbaar is.

De sfeer van de dag was geweldig. Ik werd buitengewoon warm ontvangen en wat ik zei werd duidelijk op prijs gesteld. Misschien hadden mijn ‘fans’ hun werk goed gedaan. Een bejaarde dame in een Afrikaans gewaad kwam enthousiast naar me toe. ‘Ik heb u al een paar keer eerder gehoord’, zei ze. ‘En ik heb iedereen gezegd dat ze moesten komen, omdat u altijd iets te zeggen hebt dat ons prikkelt en uitdaagt.’ Tja, met zulke supporters kan het niet meer stuk.

Maar ik kon de vraag niet van me afzetten hoe het toekomstig Adventisme in Engeland eruit zal zien. Ds. Ouadjo ver telde me met enorm enthousiasme dat hij zich met zijn gemeenten vooral wil gaan richten op de autochtone Britse bevolking. Hij vertelde over de activiteiten voor dakloze blanken in Ipswich en over de concrete kerkgroei-resultaten die dat al begint op te leveren. Maar hoe het staat met het contact met de Britten in andere sociale strata bleef uitermate vaag. Is er ook zicht op dat de kerk hen kan bereiken? Het aantal Britse adventisten zal wel blijven groeien, maar kan het ooit weer een wat getrouwere weerspiegeling van de bevolking te zien laten geven?

Intussen ben ik weer thuis in Zeewolde, klaar voor de Koninginnedag van morgen. Mijn vrouw en ik zijn van plan morgen tijdig op de vrijmarkt te zijn. De ervaring leert dat er gewoonlijk heel wat, haast smetteloos nieuwe, kinderboeken in de aanbieding zijn. We hopen met een voorraadje thuis te komen, zodat we binnenkort weer het nodige mee kunnen nemen naar Zweden. Want het blijft de bedoeling dat wij zelf niet alleen ons Zweeds verder verbeteren, maar dat onze kleinkinderen ook een bodempje Nederlands meekrijgen!

Ik heb het genoegen om deze week hier een aantal dagen les te geven aan een groep Italiaanse en Amerikaanse studenten. Zij volgen een seminar dat ik hier geef over het verschijnsel van het postmodernisme en over hoe dat de christelijke kerk—en in het bijzonder ook de Adventkerk—beïnvloedt. Aanstonds zal ik weer de wandeling door de olijfboomgaard maken, enkele honderden meters de helling af, naar het lokaal waar de lessen worden gegeven.

Gisteren ben ik naar Florence gevlogen. Sinds ik hier op de campus van het Instituto Avventista Villa Aurora ben gearriveerd, laat de gedachte me niet los dat het toch wel heel bijzonder is dat een handjevol adventisten het destijds aandurfde om dit gebouwencomplex aan te schaffen. Ik weet niet hoeveel miljoenen lira’s men er destijds voor heeft moeten neertellen, maar het project vereiste ongetwijfeld grote offers.

Wat dat betreft waren de Italiaanse adventisten niet de enigen die in het verleden voorname gebouwen kochten, soms in het hart van een belangrijke stad. Al snel nadat het adventisme zich aan het einde van de negentiende schoorvoetend in Zwitserland had gevestigd, werd een prominent pand in de stad Bazel gekocht. Toen er nog maar een paar handjesvol adventisten in Noorwegen waren, schafte men een prestigieus pand in hartje Oslo aan. In Zweden werd een landgoed met een kasteelachtige gebouw—Ekebyholm—iets ten Noorden van Stockholm, omgeven met een groot stuk grond, verworven. Andere voorbeelden zijn er te over. Trouwens voor een kleine geloofsgemeenschap is ook het gebouw aan de Ernest Allardstraat in het centrum van Brussel tamelijk opmerkelijk. En wat te denken van de aankoop van het destijds meer dan 50 hectares tellende landgoed Oud Zandbergen dat de Nederlandse Adventkerk in 1947 in eigendom verwierf. Ik vermoed dat de kerk toen nog nauwelijks tweeduizend leden telde. Zeker er kwam geld uit het buitenland, maar er werden ook enorme offers gebracht door de kerkleden in Nederland.

Ik verbaas mij er steeds weer over dat de leiders van die tijd dergelijke grootse projecten aandurfden en dat de leden hen niet van overmoed beschuldigden, maar hen juist prezen om hun vooruitziende blik en geloofsvertrouwen. Wat dat betreft zijn de tijden veranderd!

Ik pleit er niet voor dat de leiders van de kerk zich onverhoopt in ‘wilde’ avonturen zulllen storten, ‘in het geloof’ dat op de een of andere manier het geld wel op de kerkelijke bankrekening verschijnt. Maar iets meer moed om nieuwe projecten, waarbij moet worden geïnvesteerd in menskracht en fondsen, zou, denk ik, welkom zijn. Maar dat moet dan natuurlijk wel gepaard gaan met enthousiasme bij de achterban en met de bereidheid om er offers voor te brengen van de kant van de kerkleden.

***
Ik heb inmiddels mijn lessen van vandaag en de onvermijdelijke pasta-maaltijd achter de rug en ga straks nog wat aan een boekmanuscript werken. Gelukkig heeft men in een van de bijgebouwen een uitstekend gastenverblijf ingericht. Er staat een comfortabele fauteuil en er is zelfs een waterkoker met een voorraadje theezakjes. Mijn geliefde Earl Grey is helaas niet aanwezig tussen de diverse soort groene thee en rooibosthee, maar uit voorzorg heb ik altijd een eigen voorraadje bij me. Met een kopje thee ga ik nu eerst nog even de nieuwsuitzending van acht uur van de NOS via het internet bekijken, om van de laatste politieke ontwikkelingen rond het kabinet Rutte kennis te nemen. De trouwe lezer van mijn blog zal wel begrijpen dat het mij niet verdriet dat de merkwaardige gedoogconstructie ten einde is gekomen! Maar het blijft spannend, ook als je het vanuit Florence volgt.

Het is niet alleen bij de PVV dat we nogal wat ongenuanceerde kreten horen over de islam en iedereen die daarmee geassocieerd zou kunnen worden. Ook in veel christelijke kringen—en ook binnen de kerk waartoe ik zelf behoor—is er te vaak sprake van bedenkelijke vormen van islamofobie.

Enkele dagen geleden kreeg ik weer eens een you-tube filmpje toegestuurd waarin met een stortvloed aan statistische gegevens wordt duidelijk gemaakt dat binnen enkele tientallen jaren Europa in meerderheid islamitisch zal zijn. Het bewijs voor die stelling wordt geleverd door allerlei geboortecijfers zonder enige reserves naar de toekomst te extrapoleren. Men gaat er dan vanuit dat moslimgezinnen ook in de toekomst heel snel blijven groeien, terwijl de autochtone bevolking in West-Europa juist verder zal krimpen. Men vergeet dan gemakshalve dat alles erop wijst dat bij volgende generaties ook bij immigranten het aantal kinderen per gezin sterk afneemt en al vrij snel op het gemiddelde niveau van de autochtonen belandt. Bovendien wordt een ander element als regel niet vermeld. Natuurlijk zijn er (te) veel ‘extreme’ of ‘radicale’ moslims. Maar bij de moslims in het westen begint zich op grote schaal een verschijnsel voor te doen dat het christendom ook in hevige mate heeft ervaren: een wijdverbreide secularisatie, waardoor de islam in de toekomst een heel ander profiel zal vertonen. Zeker, ‘radicale’ moslims kunnen een bedreiging zijn, maar de meeste moslims zijn dat niet!

Toch zijn veel christenen ernstig verontrust door de (naar wat velen zien als de) agressieve opmars van de moslims. Want wat te denken van het voornemen van een groep salafistische moslims in Duitsland om 25 miljoen gratis exemplaren van de Koran uit te delen? (Inmiddels is een begin gemaakt met de uitvoering van dat plan.) En wat te denken van een ander bericht dat vorige week via een tv-programma van de EO wereldkundig werd gemaakt: het initiatief van een groep moslim jongeren om aan straatevangelie te gaan doen—en dan nog wel uitgerekend in het oerconservatief-christelijke Urk? Zijn dat soort dingen geen levensgevaarlijke signalen dat de islam bezig is met een grootscheeps offensief waartegen onze zgn. ‘jood-christelijke’ cultuur het straks moet afleggen?

Ja, aan dat soort berichten moeten we wel even wennen. Maar laat ons eerlijk zijn: christenen doen toch ook aan allerlei vormen van publieke geloofsverkondiging, ondanks het feit dat heel veel mensen zich daar hevig aan storen? Waarom zouden moslims dat dan niet mogen? En worden zevende-dags adventisten niet opgeroepen om wereldwijd meer dan honderd miljoen exemplaar van het boek De Grote Strijd te verspreiden? Is dat niet net zo agressief als het uitdelen van miljoenen exemplaren van de Koran? Waarom zou het een wel mogen en het ander niet?

Er zijn heel wat dingen in de wereld van de islam die niet deugen. Als het bericht waar is dat in Egypte honderden jonge christenmeisjes worden ontvoerd en gedwongen worden om zich tot de islam te bekeren, dan moet daar door de internationale wereld met kracht tegen worden geprotesteerd. En als christenen in allerlei moslimlanden niet de vrijheid hebben om een kerkgebouw te stichten of vrij hun geloof te belijden, dan is dat op geen enkele manier te billijken. Maar de kritiek moet wel eerlijk blijven en we moeten er als christenen voor oppassen dat we geen paniek zaaien en niet achter elke boom een radicale moslim vermoeden.

Niemand weet hoe de toekomst er precies uit zal zien en hoe allerlei invloeden en machten zich zullen ontwikkelen. We kunnen ons maar beter niet verliezen in allerlei speculaties over wat er allemaal kan komen. We kunnen onze geestelijke energie veel beter besteden in onze pogingen het evangelie zou goed mogelijk uit te leven in het bestaan van elke dag. En wie weet hoeveel moslims er dan zullen zijn die zich daardoor aangetrokken voelen.

Op vrijdag reden mijn vrouw en ik naar het Belgische Namen en zaten we een flink deel van de dag is het drukke vakantieverkeer. ’s Avonds was er in het sobere Ibis-hotel niets dat aan de Goede Vrijdag deed herinneren, of aan het naderende Pasen. Op zaterdagmorgen hield ik in de Adventgemeente in Namen een Paaspreek, maar het werd geen echte Paasdienst met traditionele Paasliederen en de speciale ambiance die je bij Pasen verwacht. Bovendien was de verwarming in de kerk defect en bij een buitentemperatuur van rond de tien graden was het binnen verre van behaaglijk. Maar over de hartelijke ontvangst hadden we niets te klagen.

Op zondag waren we in Resteigne, zo’n 50 kilometer ten zuiden van Namen, in een kasteeltje waar we voor een huwelijkssluiting waren uitgenodigd. In Nederland kijken we misschien wat vreemd aan tegen een huwelijksvoltrekking op eerste Paasdag, maar in België is dat kennelijk niet ongewoon. Het werd een heel plezierige dag, met een prima mix van ernstige dingen die je bij een christelijke huwelijksceremonie hoopt te vinden en gezellige vrolijkheid die ook onmisbaar is bij een dergelijke gelegenheid. We reden tegen de avond weer weg uit Resteigne toen het nog volop licht was en konden dus nog volop genieten van het vriendelijke Ardennenlandschap en de tocht door Zuid-Limburg, richting Eindhoven en verder.

Maar wat misschien vooral ook afdeed aan mijn Paasgevoel was het boek dat ik bezig ben te lezen. Toevallig zag ik onlangs een televisie-interview van Jacobine van Geel met Adam Johnson, de schrijver van The Orphan Master’s Son. Deze Johnson is een Amerikaan die erin is geslaagd een roman te schrijven over het leven in Noord-Korea. Hij is een aantal keren in Noord-Korea geweest, maar heeft verder via allerlei andere wegen jarenlang informatie verzameld over dit land dat nog steeds potdicht zit. In het programma van Jacobine van Geel vertelde hij over de voorbereidingen tot het schrijven van dit boek. Mijn nieuwsgierigheid was geprikkeld met als resultaat dat Bol.com een dag of vijf later een pakje kwam bezorgen met dit boek.

Je wordt absoluut niet vrolijk van dit boek. De schildering van hoe een land afgesloten kan worden van de buitenwereld en hoe de bevolking onwetend kan worden gehouden, door propaganda wordt gebrainwashed en tot een collectieve verering van de Geliefde Leider wordt gemanipuleerd, is beklemmend. Dit is een verschrikkelijke wereld, van leugen, intimidatie en geweld. Maar toch leven er ook daar mensen met (vooral heimelijke) ambities en een diep verlangen naar vrijheid. En ook in deze zogenaamd meest democratische maatschappij ter wereld, waar zelfs de huwelijkspartners in veel gevallen ‘eerlijk’ door de staat worden verdeeld, hebben mensen elkaar lief en wordt er getreurd en gelachen.

Op godsdienst rust in Noord-Korea een loodzwaar taboe. Kim Jong-un is de god die ‘verrees’ toen zijn pa Kim Jong-il overleed. Als er ergens behoefte is aan de boodschap van Pasen, dan is het wel in deze kille stalinistische wereld. De enige echte hoop voor dit land is dat de Heer van Pasen ooit ook in deze kille godvergeten maatschappij herrijst.

De brief van de BRI gaf aan dat ik als kerkelijk leider (ik was op dat moment algemeen secretaris van de Trans-Europese Divisie) bijzonder onverantwoord had gehandeld door een artikel te schrijven dat concludeerde dat de traditionele visie van de zevende-dags adventisten op het katholicisme op bepaalden punten bijstelling nodig had. Mijn artikel, zo werd betoogd, schiep onrust en ik zou er verstandig aan doen me voortaan van dergelijke schrijverij te onthouden.

Kort nadat ik de brief had ontvangen was ik in Silver Springs en zocht ik de schrijver van de brief op in zijn kantoor. Ik vertelde hem dat het artikel in wezen hetzelfde beweerde als mijn dissertatie van een aantal jaren daarvoor. Die dissertatie was in druk verschenen bij de uitgeverij van Andrews University—een gerenommeerd adventistisch instituut. Toen had de BRI in alle talen gezwegen, maar nu een groter publiek er kennis van zou kunnen nemen middels een populaire versie waren de rapen kennelijk gaar.

Ik heb verder weinig hinder ondervonden in mijn kerkelijke loopbaan van de kritiek van de BRI. Maar het lijkt erop dat de tijden veranderen en dat de BRI geleidelijk aan meer invloed heeft gekregen en heel snel ergens bovenop springt zodra er naar hun smaak van de rechte leer wordt afgeweken. Zo hebben recentelijk bijvoorbeeld Rolf Pöhler en Alden Thompson—beiden bekende adventistische theologen die in brede kring worden gewaardeerd—ongezouten kritiek ontvangen op hun nieuwste boeken, op een wijze die elke dialoog uit de weg gaat, en elke vorm van tolerantie mist. Een ‘broederlijke’ vermaning was het in elk geval niet.

Pasgeleden ontving ik een mail met een aangehecht digitaal document uit Roemenië, afkomstig van iemand die (nog) docent is aan het theologisch seminarie van de Roemeense Adventkerk. Ruim een jaar geleden waren daar een honderdtal theologiedocenten uit geheel Europa bijeen om naar elkaar te luisteren en met elkaar te discussiëren over aspecten van de eschatologie (de leer van de laatste dingen). Ik had ook de eer een onderwerp te mogen behandelen en werd verder uitgebreid ingeschakeld bij het leiden van de plenaire discussie. So far so good.

De twee vertegenwoordigers van de BRI die het congres bijwoonden protesteerden echter in niet mis te verstane bewoording tegen een verhandeling van bovengenoemde Roemeense docent. Hij presenteerde een woordstudie over enkele termen die een belangrijke rol spelen in de bijbelteksten over het ‘hemels heiligdom’. De lezer raadt het al: zijn conclusies weken af van de standaardinterpretatie van de kerk. Daarom kreeg hij te horen dat hij zijn inzichten voor zichzelf had dienen te houden, of vooraf voor advies aan de BRI had moeten voorleggen. Terecht was hij het met die opvatting niet eens. Wat voor nut hebben bijeenkomsten voor theologen als je niet vrijelijk met elkaar kunt discussiëren?

Het verhaal heeft een venijnig staartje gekregen. Onze Roemeense broeder kreeg het verzoek zijn standpunt nader toe te lichten in een latere ontmoeting met de staf van de BRI. Dit had een advies aan de kerk in Roemenië tot gevolg. Het ware gewenst, zo luidde het oordeel, deze man te ontslaan om geen onrust te scheppen onder de theologische studenten. Dat advies wordt opgevolgd en Florin Laiu (want zo heet de Roemeense docent) schreef mij dat hij binnenkort zijn baan kwijtraakt.

Toen ik dit hoorde was ik verbijsterd. De opvattingen van Florin Laiu ten aanzien van het hemels heiligdom zijn dichter bij de adventistische standaardopvatting dan die van heel veel van zijn collega’s. Er is ook niets dat erop wijst dat hij met zijn opvattingen onrust zaait. Maar de BRI heeft gesproken en les geven aan theologiestudenten zit er voor Florin Liau voorlopig niet meer in.

Onwillekeurig denk ik aan het lot van ene Hans Küng, de begaafde theoloog die door de pauselijke waakhond voor de zuivere leer aan de kant werd geschoven en niet meer namens zijn kerk mocht doceren. Een stevige discussie over de rol en het gezag van de BRI lijkt—om het zacht te zeggen—niet overbodig!

Mijn enthousiasme voor de Apple producten is de afgelopen dagen nog aanzienlijk toegenomen nu ik een flink stuk gevorderd ben in de biografie die Walter Isaacson heeft geschreven over de onlangs overleden Apple-guru Steve Jobs. Het boek is niet alleen heel goed geschreven—daar staat de naam van de auteur die ook fascinerende biografieën heeft geschreven over o.a. Kissinger en Einstein— borg voor. Deze biografie is ook bijzonder vanwege de geniale, maar in veel opzichten bizarre, en dikwijls ronduit onaangename hoofdpersoon. Maar, ook al kun je je afwisselend verbazen en ergeren aan bepaalde aspecten van Jobs persoonlijkheid, dat neemt niet weg dat het levensverhaal van deze unieke man, en van de mensen die hij om zich heen wist te verzamelen, buitengewoon inspirerend is. Hier is een visionary die in nauwelijks dertig jaar vanuit de garage naast zijn ouderlijke woning een bedrijf wist te ontwikkelen dat momenteel genoeg cash heeft om het Griekse schuldenprobleem in een keer op te lossen.

Wat mij tot dusverre (ik ben nog maar halverwege de bijna 600 bladzijden) misschien wel het meest frappeerde, is een opmerking die ik op bladzijde 58 tegenkwam. Het betreft een citaat van Bono, de Ierse popzanger, over het Californische milieu waarin de innoverende computertechniek en de schepping van de daaruit voortvloeiende producten op een merkwaardige manier bleek te gedijen. Ik citeer: The people who invented the twenty-first century were pot smoking, sandal-wearing hippies from the West Coast, like Steve, because they saw differently. The hierarchical systems of the East Coast, England, Germany and Japan do not encourage this different thinking. The sixties produced an anarchic mind-set that is great for imagining a world not yet in existence. [De mensen die de eenentwintigste eeuw uitvonden waren marihuana-gebruikende hippies op sandalen aan de westkust van de VS, zoals Steve, omdat zij op een andere manier naar de dingen keken. De hiërarchische systemen van de oostkust van de VS, van Engeland, Duitsland en Japan moedigen deze andere denkmanier niet aan. De jaren zestig deden een soort anarchistisch denkpatroon ontstaan dat je nodig hebt om je een wereld voor te stellen die nog niet bestaat.]

Voor iemand als ik die zo intens bij het kerkelijk leven betrokken is, ligt het voor de hand om meteen een brug te slaag naar het wereldje waarin ik thuis ben. Onwillekeurig kwam de gedachte bij mij op dat de woorden van Bono misschien ook wel een toepassing hebben in het kerkelijk domein. Ik wil niet suggereren dat we in de kerk een nieuwe manier van denken kunnen stimuleren door het gebruik van marihuana en van andere geestverruimende producten te promoten en door ons alternatiever te kleden. Maar zou er een kern van waarheid kunnen schuilen in de gedachte dat wellicht ook in kerkelijke kringen een nieuwe manier van denken wenselijk is; een manier van denken die buiten de geijkte paden wil gaan en die je nodig hebt om je een situatie voor te stellen die nog niet bestaat (dromen over de toekomst, noem je dat), maar die pas tot stand komt als je de bureaucratische modellen die in de kerk zo vaak de overhand hebben gekregen, kunt loslaten. En gelovige mensen hebben toch immers op hun manier toegang tot Geestverruimende middelen?

Deze boeiende gedachten kwamen bij me boven toen ik gisteravond rond negen uur, na gedane (goeddeels bureaucratische) kerkelijke arbeid, vlak bij het Brusselse Gare Midi, op een terras, naast het hotelletje waar ik de nacht ging doorbrengen, nog even een aantal bladzijden in de biografie van Jobs las. Aangezien het een Marokkaans restaurantje betrof leek thé de menthe mij een passend drankje. Misschien is het een beetje geestverruimend en zou ik dat vaker moeten bestellen!

Wie wel eens een evenement of reis organiseert waarbij een groep adventisten betrokken is, weet dat er vrijwel altijd iets mis gaat met de maaltijdafspraken. En het wordt vooral ingewikkeld als er ook vegetariërs of veganisten bij de groep zijn. Dat merkte ik enkele dagen geleden weer eens tijdens een maaltijd in Lyon. Daar was een bijeenkomst voor kerkelijke bestuurders uit Frankrijk, België en Luxemburg en dus was ik ook van de partij. We waren met zo’n dertig personen in het restaurant van een conferentieoord dat vakkundig gerund wordt door de broeders assumptionisten. De voorzitter van het hoogste orgaan van de adventistische wereldkerk, Ted N.C. Wilson en zijn vrouw Nancy, waren de speciale gasten. Ik had het genoegen om bij hem en zijn vrouw en enkele andere prominenten aan dezelfde tafel aan te schuiven.

Toen een salade als voorgerecht werd geserveerd, kwam iemand uitleggen wat er allemaal in verwerkt was. Daarbij viel het woord crevettes (garnalen). Schrik op het gezicht van de gastheer, de voorzitter van de kerk in Frankrijk. Aangezien ds. Ted Wilson het Frans goed beheerst, was het moeilijk om deze verontrustende informatie te negeren. Het resultaat was dat de schaal met o.a. de crevettes weer richting keuken verdween. Opnieuw ontstond enige commotie bij het hoofdgerecht: een schaal met heerlijke moten zalm werd binnengebracht. Het speet mij zeer die ook weer te zien verdwijnen. Maar de eis was onherroepelijk: Er was immers gemeld dat er een gezelschap van vegetariërs zou komen! Ik denk dat het personeel uiteindelijk wat ontmoedigd raakte toen ze ten slotte kwamen vragen waar en wanneer de koffie geserveerd moest worden. Gelukkig werd dat discreet opgelost. Voor degenen die dat wensten zou er koffie in de lounge zijn en dus liep ik wel de zalm, maar niet de koffie mis!

Afgezien van deze ongelukkige start van ons samenzijn met Wilson, moet ik melden dat zijn bezoek voor mij uiteindelijk resulteerde in een positieve verrassing. Ik heb mij sinds zijn aantreden als de leider van de kerk in de zomer van 2010 dikwijls ongemakkelijk gevoeld bij een aantal van zijn (naar mijn mening) ongenuanceerde uitspraken en vanwege het feit dat er sinds het begin van zijn ambtstermijn minder ruimte is dan tevoren voor een zekere diversiteit van meningen. Tijdens de bijeenkomst in Lyon was heel wat tijd gereserveerd voor vragen aan Wilson (die van te voren schriftelijk moesten worden ingediend. Dat wel!). En ook al kwamen de vaste aandachtspunten van Wilson regelmatig even aan de orde, toch moet worden gezegd dat hij opmerkelijk gematigd was in zijn antwoorden en duidelijk rekening hield met de Europese context waarbinnen hij zich bevond. Tot mijn even zeer positieve verrassing was zijn preek van zaterdagmorgen een bijbels gefundeerd verhaal, waarbij reeksen citaten van Ellen White achterwege bleven. Al met al was zijn bezoek voor velen een reden om hun opinie t.a.v. onze wereldvoorzitter in positieve zin bij te stellen.

Inmiddels ligt het bezoek aan Lyon weer achter me. Jammer dat ik ook deze keer weer vrijwel niets van deze mooie stad aan de Rhône en de Saône heb kunnen zien. Maar aangezien Lyon een plaats is waar vaak vergaderingen worden gehouden van de kerkelijke regio waar ik nu werkzaam ben, hoop ik dat toch nog eens te kunnen goedmaken.

Ik besef echter dat ik een hopeloze novice ben op het terrein van de ‘sociale media’ en dat ik daar nodig wat aan moet doen. Dus heb ik enkele dagen geleden bij de Standaard Boekhandel in Mechelen—waar ik even rustig kon rondkijken terwijl mijn vrouw een modezaak had ontdekt die ze niet zomaar voorbij kon lopen—een handleiding gekocht die mij op het terrein van de sociale media wat verder op weg kan helpen. Het heet Sociale Netwerken Optimaal Gebruiken en behandelt de belangrijkste aspecten van Facebook, LinkedIn, Hyves, Twitter en Wordpress.

Ik ben van plan in de komende dagen driftig in dit boekwerk te studeren. Morgen zit ik een groot deel van de dag in de trein naar Lyon, en voor a.s. zondag geldt hetzelfde in omgekeerde richting. Daartussen is er een vergadering van de Frans-Belgische Unie en een tweedaagse ontmoeting met Ted N.C. Wilson, de wereldvoorzitter van de kerk. Uit ervaring weet ik dat selectief luisteren bij dergelijke activiteiten vaak voldoende is en dat je, als je een strategische zitplaats kiest, tijdens dergelijke besprekingen heel veel andere dingen kunt doen. (Sommige van mijn boeken zijn op deze wijze ontstaan.)

Wat het boek over de sociale netwerken betreft zal ik eerst proberen wat verder door te dringen in de geheimen van Facebook. Nu wereldwijd al zo’n 750 miljoen mensen van dit nieuwe medium gebruik maken wordt het hoog tijd dat ik mijn kennis op dit gebied uitbreid. Daarna is LinkedIn aan de beurt. Ook daarvoor heb ik me enige tijd geleden aangemeld. Maar nadat ik mijn wachtwoord vergeten ben, heb ik mijn LinkedIn activiteit laten versloffen, ondanks het feit dat er regelmatig mensen zijn die mij om de een of andere reden graag aan hun netwerk willen toevoegen.

Wordpress kan wel even wachten. Voor mijn blogs maak ik daarvan al een aantal jaren gebruik, zonder veel problemen te ondervinden. Wel leeft er in mijn achterhoofd de vage gedachte om eens na te gaan hoe ik mij blog tweetalig (Nederlands en Engels) kan maken. Hyves lijkt me ook geen grote prioriteit en of ik zo nodig ook moet gaan twitteren, weet ik nog niet. Dat zien we nog wel.

Deze nieuwe ontwikkelingen zetten je wel aan het denken. Het gebruik van e-mail is nog niet zo heel erg oud. De eerste e-mail via een computernetwerk dateert van 1971 en eigenlijk is e-mailen bij het grote publiek pas ‘gewoon’ geworden rond 1995. Facebook kwam in 2004—dus nog geen acht jaar geleden—op de proppen. En wie weet hoe we over tien jaar met elkaar communiceren! De hoeveelheid onderlinge communicatie neemt explosief toe. Maar of dat aan de kwaliteit en diepgang heeft bijgedragen is zeer de vraag. Naarmate de tweet een belangrijke nieuwsbron is geworden, is de nuancering van dit soort mededelingen er niet op vooruit gegaan.

Hoe dan ook, ik zal met mijn tijd mee moeten, al was het alleen maar om straks met mijn kleinkinderen te kunnen blijven communiceren. En, de kerk zal met haar tijd mee moeten gaan. En dat is voor mij dan ook een extra reden om mij in de sociale media te verdiepen. Ik wil graag iets meer begrijpen van de mogelijkheden die de kerk daarmee in handen heeft en stimuleren dat er op innovatieve wijze mee wordt omgesprongen. En dan is het toch wel wenselijk om een klein beetje te weten waar het allemaal over gaat. [In mijn volgende blog kunt u lezen hoe ver ik in de komende dagen in mijn cursusboek ben gevorderd. Maar ik hoop dan ook wat te vertellen over de inhoud van het programma rond de voorzitter van de wereldwijde Adventkerk.]